Waarom glas zo zwaar weegt in de labelberekening
Glas is bij de meeste woningen het zwakste vlak van de hele schil. Een goed geïsoleerd dak of een gevulde spouw verliest per vierkante meter een fractie van wat een ruit verliest, en toch beslaat het glas bij een Amsterdams appartement al snel een kwart van de buitenschil. De labelberekening volgens NTA 8800 telt elk vlak mee naar oppervlak en naar U-waarde, het getal dat aangeeft hoeveel warmte er per vierkante meter doorheen gaat. Hoe lager, hoe beter. Een ruit van enkel glas zit rond de 5,8, HR++ glas rond de 1,2. Dat verschil is groter dan bij vrijwel elke andere isolatiemaatregel.
Daarom staat glas in mijn adviesrapporten zelden onderaan. Niet omdat het altijd de goedkoopste ingreep is, maar omdat het bij woningen met veel raam de meeste kilowatturen per jaar wegneemt. Welke klasse daar uiteindelijk bij hoort, lees je in ons overzicht van de energielabelklassen.
Enkel, dubbel, HR++ en triple: de verschillen
Indicatieve U-waarden van het glas zelf, in W/m²K, zonder kozijn. De exacte waarde staat op de factuur of in de code in de afstandhouder; daar rekent de adviseur mee als die aantoonbaar is.
Enkel glas
U circa 5,8Eén ruit, geen spouw. Komt in Amsterdam nog veel voor in bovenlichten, schuiframen, serres en bij oudere kozijnen die nooit zijn vervangen. In de labelberekening is dit het slechtst presterende vlak dat een woning kan hebben.
Dubbel glas (ongecoat)
U circa 2,8Twee ruiten met een luchtspouw, zonder coating. Veel geplaatst vanaf de jaren zeventig tot ver in de jaren negentig. Al ruim twee keer zo goed als enkel glas, maar de berekening ziet het nog steeds als een zwak punt.
HR en HR+ glas
U circa 2,0 tot 1,6De eerste generaties met een warmtereflecterende coating. Vaak niet meer van gewoon dubbel glas te onderscheiden zonder de code in de afstandhouder of een coatingtest.
HR++ glas
U circa 1,1 tot 1,2Coating op de binnenruit plus een edelgasvulling, meestal argon. Al jaren de standaard bij vervanging. Dit is de klasse waar de meeste ISDE-aanvragen en de meeste labelwinst op zitten.
HR+++ of triple glas
U circa 0,7 of lagerDrie ruiten, twee spouwen, twee coatings. Dikker en zwaarder dan HR++, waardoor het lang niet in elk bestaand kozijn past. In nieuwbouw inmiddels gebruikelijk.
Hoeveel labelstappen levert het op?
De eerlijke uitkomst: dat hangt af van het aandeel glas in de schil en van het glas dat er nu in zit. Het energielabel is geen optelsom van losse maatregelen maar een berekening van het primaire fossiele energiegebruik per vierkante meter per jaar. De klassen zijn grenzen op die schaal. Dezelfde ruiten kunnen bij de ene woning precies over een grens heen helpen en bij de andere woning binnen de klasse blijven, terwijl de energierekening in beide gevallen daalt.
Drie situaties die ik in Amsterdam het vaakst tegenkom:
Van enkel glas naar HR++
Dit is de grootste stap die er in glas te maken is. Het warmteverlies per vierkante meter daalt naar ruwweg een vijfde. Bij een woning met veel glas ten opzichte van de rest van de schil, zoals een vooroorlogs appartement met hoge ramen aan de straatkant, zie ik dit vrijwel altijd terug in de klasse. Soms is het zelfs meer dan één stap.
Van oud dubbel glas naar HR++
Hier is de winst kleiner, want dubbel glas deed al een deel van het werk. De berekening gaat van ongeveer 2,8 naar ongeveer 1,2: nog steeds meer dan een halvering, maar op het totaal van de woning weegt het minder zwaar. Of het een hele labelstap wordt, hangt af van hoe dicht de woning al bij de volgende grens zit.
Van HR++ naar triple glas
In de berekening levert dit het minst op, omdat het grootste verlies al is weggenomen. Triple glas is vooral interessant als de kozijnen toch vervangen worden, bij lage-temperatuurverwarming of bij een hoge comforteis. Alleen het glas wisselen in een bestaand kozijn kan vaak niet eens: de sponning is te smal.
Vergelijk het met spouwmuurisolatie: die maatregel werkt op een veel groter oppervlak, maar met een kleinere sprong per vierkante meter. Glas doet het omgekeerde. Welke van de twee bij uw woning het meeste oplevert, is precies het soort vraag dat een adviesrapport beantwoordt, met uw eigen oppervlakken in plaats van een gemiddelde.
Hoe ik tijdens de opname zie welk glas er zit
De code in de afstandhouder
Tussen de ruiten zit een metalen of kunststof strip. Daarop staat bij vrijwel al het glas van de laatste twintig jaar de fabrikant, het type, vaak de U-waarde en het productiejaar. Dat is het eerste wat ik bij elk raam opzoek, met een zaklamp en soms een spiegeltje.
De coatingtest
Ontbreekt de code, dan test ik of er een warmtereflecterende coating op een van de ruiten zit. Een coating laat een lichtbron net anders weerspiegelen dan blank glas. Is er een coating en een spouw van voldoende breedte, dan mag het glas als HR-glas worden opgenomen.
En dan het punt waar het bij eigenaren vaak misgaat: zonder code en zonder aantoonbare coating moet ik het glas opnemen als gewoon dubbel glas. Het opnameprotocol laat geen ruimte voor "de vorige eigenaar zei dat het HR++ was". Een factuur van de glaszetter met het type en de U-waarde erop is dan goud waard. Bewaar die bij de woningpapieren, net als het bewijs van andere isolatiemaatregelen.
Heeft u recent glas laten plaatsen en wilt u dat terugzien op het label, lees dan energielabel na verbouwing over het moment waarop een nieuwe opname loont.
Kozijn, ventilatie en condens
Het kozijn rekent mee
De berekening kijkt naar glas en kozijn samen. Een kozijn dat kiert of een stalen raam zonder onderbreking haalt de winst van goed glas deels weer weg. Bij vervanging van het hele raam is het verschil in de berekening dan ook groter dan bij alleen nieuw glas.
Ventileren wordt belangrijker
Nieuwe ramen sluiten beter, dus de ongewilde ventilatie via kieren verdwijnt. Het vocht dat vroeger op het koude enkele glas condenseerde, zoekt dan het volgende koudste punt. Zorg voor ventilatieroosters of een goed werkend afzuigsysteem; de berekening beloont dat ook.
Monument of beschermd stadsgezicht
Historische roeden en schuiframen hebben smalle sponningen. Daarvoor bestaat dun isolerend glas dat in het bestaande kozijn past. Bij een monument is meestal een vergunning nodig. Zie ook ons artikel over het energielabel bij een monument.
Kosten, subsidie en volgorde
De prijs hangt af van het aantal vierkante meters, of alleen het glas of ook het kozijn wordt vervangen, en van de bereikbaarheid: een ruit op driehoog aan de gracht vraagt om een hoogwerker of een touwtechnicus. Vraag altijd meerdere offertes en laat de U-waarde van het glas expliciet op de offerte en de factuur zetten. Zonder die specificatie heeft u later bij de opname en bij de subsidieaanvraag niets om op terug te vallen.
HR++ en triple glas vallen onder de landelijke ISDE-subsidie voor isolatiemaatregelen. Er geldt een maximale U-waarde, een minimumoppervlak en de voorwaarde dat het glas bestaand enkel of dubbel glas vervangt. Combineert u het met een tweede isolatiemaatregel, dan is het bedrag per vierkante meter hoger. De bedragen en voorwaarden worden jaarlijks bijgesteld, dus controleer de actuele regeling voordat u opdracht geeft.
Over de volgorde: eerst de schil, dan de installatie. Glas hoort bij de schil en komt dus voor de warmtepomp. Ten opzichte van zonnepanelen is het verschil dat glas de warmtevraag verlaagt, terwijl panelen alleen de opwek verhogen. In de labelberekening tellen beide mee, maar een woning die minder warmte nodig heeft, is ook zonder zon beter af.
Extra belang bij verhuur
Verhuurt u de woning, dan werkt een labelstap rechtstreeks door in de WWS-puntentelling en daarmee in de maximale huurprijs. Juist bij woningen met enkel glas is dat relevant: die zitten vaak in de klassen waar het label punten aftrekt in plaats van toevoegt. Laat de puntentelling opnieuw doen zodra het nieuwe label is geregistreerd.
Veelgestelde vragen
Antwoorden op de vragen die we het vaakst krijgen over isolatieglas en het energielabel.
Dat is niet in een vast getal te vangen. Het energielabel wordt berekend over de hele woning, en glas is daar één van de verliesposten naast dak, gevel, vloer, ventilatie en installatie. Hoe groter het aandeel glas in de schil en hoe slechter het uitgangspunt, hoe meer een vervanging doet. Van enkel glas naar HR++ in een woning met veel raam is vaak een hele stap of meer; van dubbel naar HR++ in een woning met weinig glas kan binnen dezelfde klasse blijven. Wilt u het vooraf weten, dan rekenen wij het in een adviesrapport voor uw eigen woning door.
Via de afstandhouder tussen de ruiten. Daar staat bij vrijwel al het glas van de laatste twintig jaar een code met de fabrikant, het type en vaak de U-waarde en het productiejaar. Ontbreekt die code, dan test ik op de aanwezigheid van een coating. Is er geen code en geen aantoonbare coating, dan moet ik het glas als gewoon dubbel glas opnemen, ook als u zeker weet dat het HR++ is.
Ja. De berekening kijkt naar het hele raam: glas en kozijn samen. Een oud houten of stalen kozijn met slecht sluitende delen trekt de prestatie van goed glas omlaag. Nieuw glas in een goed kozijn levert daarom meer op dan hetzelfde glas in een kozijn dat eigenlijk aan vervanging toe is.
Vaak wel, maar niet altijd met standaardglas. Historische kozijnen hebben smalle sponningen waar een gewone HR++ ruit van ruim twee centimeter niet in past. Daarvoor bestaat dun isolerend glas, soms vacuümglas, dat in de bestaande roeden past. Bij een rijks- of gemeentelijk monument is voor het wisselen van glas meestal een vergunning nodig; laat dat vooraf toetsen.
HR++ en triple glas vallen onder de landelijke ISDE-subsidie voor isolatiemaatregelen. Er geldt een maximale U-waarde, een minimumoppervlak en de eis dat het glas bestaand enkel of dubbel glas vervangt. Het bedrag per vierkante meter is hoger als u twee isolatiemaatregelen combineert. De voorwaarden worden per jaar bijgesteld, dus controleer de actuele regeling voordat u opdracht geeft en bewaar de factuur met de glasspecificatie.
Het bestaande label verandert niet vanzelf. Wilt u de verbetering terugzien bij verkoop, verhuur of een hypotheekaanvraag, dan is een nieuwe opname nodig. Die loont vooral als het glas een groot deel van de schil is of als u meerdere maatregelen tegelijk heeft genomen. Neem de factuur en de glascode bij de hand; dat scheelt discussie tijdens de opname.
Let op: de U-waarden in dit artikel zijn indicatief en gelden voor het glas zelf. Wat nieuw glas bij uw woning in de labelberekening doet, blijkt pas uit een opname ter plaatse met de werkelijke oppervlakken en de werkelijke specificaties van het glas.
