Wat is spouwmuurisolatie precies?
Een spouwmuur bestaat uit twee muurbladen met een luchtholte ertussen: de spouw. Die holte houdt regenwater buiten, maar isoleert nauwelijks. Bij spouwmuurisolatie wordt die holte gevuld met korrels, vlokken of schuim, ingeblazen via kleine gaatjes in het voegwerk. Het werk zelf duurt bij een doorsnee woning meestal maar een dagdeel en je hoeft er niet voor te verhuizen.
Voor het energielabel is de maatregel interessant omdat de gevel bij veel woningen een groot deel van het warmteverlies veroorzaakt. Een ongeïsoleerde spouw telt in de berekening als een slecht presterende scheidingsconstructie; een gevulde spouw als een aanmerkelijk betere. Hoe zwaar dat doorwerkt in je uiteindelijke klasse, hangt af van de rest van de woning. Meer over die samenhang lees je in verduurzamen van een Amsterdamse woning.
Is jouw woning geschikt? Vier controles vooraf
Wij zien in de praktijk dat de meeste teleurstellingen al op deze vier punten ontstaan, ruim voordat er iemand komt boren.
Is er wel een spouw?
Woningen van voor ongeveer 1920 zijn meestal massief gemetseld: geen spouw, dus ook niets te vullen. Vanaf de jaren dertig werd de spouwmuur de standaard. In Amsterdam scheelt dat per buurt enorm: de negentiende-eeuwse gordel en de grachtengordel vallen vaak af, de vooroorlogse uitbreidingen en de naoorlogse wijken juist niet.
Is de spouw breed en schoon genoeg?
Een isolatiebedrijf boort een gaatje en kijkt met een endoscoop naar binnen. Te smal, vol met mortelbaarden of bouwpuin, of al eerder gevuld: dan valt de maatregel af of moet de spouw eerst schoongemaakt worden. Deze inspectie hoort standaard vooraf te gebeuren, niet pas op de dag van uitvoering.
Is de gevel droog en heel?
Scheuren, doorslaand vocht, kapot voegwerk of optrekkend vocht eerst herstellen. Isolatiemateriaal in een natte spouw verplaatst het vochtprobleem naar binnen in plaats van dat het iets oplost. Bij zwaar op slagregen belaste gevels, in Nederland vooral zuidwest, is die controle extra belangrijk.
Zitten er dieren in de spouw?
Vleermuizen, gierzwaluwen en huismussen gebruiken spouwmuren als verblijfplaats en zijn beschermd. Daarom is ecologisch onderzoek of werken onder een goedgekeurde gedragscode inmiddels een vast onderdeel van het traject. Reken op extra doorlooptijd en vraag je uitvoerder hoe hij dit regelt voordat je tekent.
Zonder bewijs telt de isolatie niet mee
Dit is het punt waar ik als adviseur de meeste discussie over voer, en het kost eigenaren echt geld. De labelberekening werkt met wat aantoonbaar is. Als ik de woning opneem en de spouw niet zichtbaar kan controleren, mag ik de isolatie alleen meenemen wanneer u die kunt onderbouwen: een factuur waarop het materiaal en de dikte staan, een certificaat of attest van de uitvoerder, of duidelijke foto's van het aanbrengen. Zonder dat val ik terug op de standaardwaarde die bij het bouwjaar van de woning hoort.
Het gevolg is wrang: de woning is warmer, de energierekening is lager, maar op papier verandert er niets. Een gevulde spouw die niemand kan aantonen, bestaat voor de rekenmethode simpelweg niet. Bewaar daarom alles wat u van de isolatiefirma krijgt, en maak zelf een paar foto's tijdens het werk waarop de boorgaten en het materiaal te zien zijn.
Heeft u recent geïsoleerd, dan is een nieuwe opname vrijwel altijd de moeite waard: zie energielabel na verbouwing voor de vraag wanneer u opnieuw een label laat opmaken.
Kosten, subsidie en volgorde
De prijs hangt af van het aantal vierkante meters gevel, het gekozen materiaal en of de spouw eerst schoongemaakt moet worden. Binnen de isolatiemaatregelen hoort spouwmuurisolatie tot de goedkopere ingrepen, simpelweg omdat er niets gesloopt of afgewerkt hoeft te worden. Laat altijd twee of drie offertes maken en let erop dat de vooropname en de ecologische toets er expliciet in staan.
Spouwmuurisolatie valt onder de landelijke subsidie voor isolatiemaatregelen. De voorwaarden en bedragen worden per jaar bijgesteld en er gelden eisen aan het aantal vierkante meters en soms aan het combineren van maatregelen, dus controleer de actuele regeling voordat u opdracht geeft. In ons artikel over de ISDE-subsidie staat hoe de aanvraag verloopt.
Over de volgorde bestaat weinig discussie: eerst de schil, dan de installatie. Isoleren verlaagt de warmtevraag, en pas daarna is een warmtepomp of een uitbreiding met zonnepanelen rendabel. Welk isolatiepunt bij uw woning het meeste oplevert, verschilt echt per pand; dat is precies wat een adviesrapport uitrekent.
Extra belang bij verhuur
Verhuurt u de woning, dan is een labelstap niet alleen comfort en een lagere rekening. Het energielabel weegt rechtstreeks mee in de WWS-puntentelling en daarmee in de maximale huurprijs. Bij de lagere klassen gaat het bovendien om een aftrek in plaats van een opslag, waardoor het verschil tussen voor en na de isolatie in punten groter uitvalt dan eigenaren verwachten. Laat de puntentelling daarom opnieuw doen zodra het nieuwe label geregistreerd is.
Veelgestelde vragen
Antwoorden op de vragen die we het vaakst krijgen over spouwmuurisolatie en het energielabel.
Dat verschilt per woning en is niet in een vast aantal stappen te vangen. De labelberekening kijkt naar de hele woning: hoeveel gevelvlak je hebt ten opzichte van dak, vloer, ramen en installatie. Bij een tussenwoning met veel gevel en een slecht uitgangspunt weegt de maatregel zwaar mee, bij een appartement met twee buitenmuren en veel glas veel minder. Wil je het effect vooraf weten, dan rekenen wij het door in een adviesrapport.
Bijna altijd omdat het bewijs ontbreekt. De adviseur mag alleen meenemen wat hij ter plaatse kan vaststellen of wat u met documenten kunt aantonen: een factuur met de dikte en het materiaal, een certificaat of attest, of foto's van de uitvoering. Kan niets van dat alles, dan moet de adviseur terugvallen op de standaardwaarde die bij het bouwjaar hoort, en die gaat uit van een ongeïsoleerde spouw.
Ja, maar het is meestal een beslissing van de VvE en niet van één eigenaar. De gevel is gemeenschappelijk eigendom, dus het werk loopt via een VvE-besluit en vaak via een meerjarenonderhoudsplan. Voordeel is dat de kosten per appartement dan lager uitvallen dan bij een losse opdracht.
Vaak wel, want er wordt alleen in de voegen geboord en de gevel blijft verder onaangetast. Toch is bij een rijks- of gemeentelijk monument vooraf toestemming nodig en kijkt de gemeente mee. Laat dit altijd vooraf toetsen; achteraf herstellen is duurder dan een keer navragen.
In de volgorde van verduurzamen komt isoleren vóór installeren. Een warmtepomp in een slecht geïsoleerde woning draait op hoge temperatuur en levert weinig op. Of de spouw dan het eerste isolatiepunt is, hangt af van waar bij uw woning de meeste warmte weglekt: bij veel woningen is dat het dak, bij andere juist de gevel.
Ja, en dat is de reden om een uitvoerder met een erkenning te kiezen en de vooropname serieus te nemen. De bekende problemen zijn vochtdoorslag bij een gevel die niet in orde was, een ongelijkmatige vulling waardoor koudebruggen blijven bestaan, en isolatie die is aangebracht terwijl er beschermde dieren in de spouw zaten.
Let op: dit artikel beschrijft de algemene lijn. Of spouwmuurisolatie bij uw woning kan en wat het in de labelberekening doet, blijkt pas uit een opname ter plaatse. Laat de spouw altijd vooraf inspecteren door een erkend isolatiebedrijf.
