Deadline: 29 mei 2026
De vrijstelling voor monumenten vervalt op 29 mei 2026. Wacht je nog met het aanvragen van een energielabel? Er is nu al beperkte beschikbaarheid bij EPA-adviseurs. Plan je opname tijdig.
Wat verandert er op 29 mei 2026?
Tot nu toe waren rijksmonumenten vrijgesteld van de energielabelplicht. Die uitzondering vervalt per 29 mei 2026. Vanaf die datum geldt de verplichting voor alle monumenten: bij verkoop of het aangaan van een nieuw huurcontract moet de eigenaar een geldig, bij EP-online geregistreerd energielabel kunnen overleggen.
Dit raakt direct eigenaren van grachtenpanden, historische woonhuizen, pak- en pelmolens, karakteristieke boerderijen en andere beschermde panden door heel Nederland. In Amsterdam gaat het om duizenden panden in de grachtengordel en andere beschermde stadsgezichten.
Belangrijk: het label is uitsluitend informatief. Er bestaat geen plicht om je monument te verduurzamen of te verbouwen op basis van het resultaat. Het label brengt in kaart wat de huidige energieprestatie is.
Voor welke monumenten geldt de labelplicht?
Rijksmonumenten
Alle panden die zijn ingeschreven in het rijksmonumentenregister. In Amsterdam gaat het om duizenden grachtenpanden, pakhuizen, kerken en historische woonhuizen. De precieze monumentenstatus is te controleren via het rijksmonumentenregister.
Gemeentelijke monumenten
Panden die door de gemeente zijn aangewezen als gemeentelijk monument. In Amsterdam zijn dit panden op de gemeentelijke monumentenlijst. Bij twijfel is de monumentenstatus te controleren via de gemeentelijke website of het omgevingsloket.
Provinciale monumenten
Panden die zijn aangewezen als provinciaal monument door de provincie Noord-Holland of een andere provincie. Ook voor deze categorie geldt de labelplicht per 29 mei 2026.
Wanneer is het energielabel verplicht?
Bij verkoop
Op het moment van overdracht bij de notaris moet het energielabel aanwezig zijn. De koper heeft recht op inzage in het label vóór de koopovereenkomst.
Bij nieuwe verhuur
Bij het afsluiten van een nieuw huurcontract (na 29 mei 2026) moet de verhuurder een geldig energielabel aan de huurder overhandigen.
Bestaande huurcontracten
Voor lopende huurcontracten die vóór 29 mei 2026 zijn afgesloten, geldt de verplichting pas bij verlenging of vernieuwing van het contract.
Pand in eigen gebruik
Eigenaren die hun monument zelf bewonen of gebruiken zonder het te verkopen of verhuren, zijn niet verplicht een energielabel aan te vragen.
Hoe verschilt het energielabel voor een monument?
Een energielabel voor een monument wordt via dezelfde EPA-methodiek berekend als voor andere woningen, maar er zijn vier belangrijke verschillen.
Geen renovatieplicht
Het label is puur informatief. Er bestaat geen wettelijke verplichting om je monument te verduurzamen op basis van het labelresultaat. Je hoeft geen maatregelen te nemen.
Bouwkundige beperkingen worden meegewogen
De EPA-opname houdt rekening met wat bouwkundig en wettelijk is toegestaan. Isolatie die niet is vergund wegens de monumentenstatus telt niet mee als 'maatregel die uitgevoerd kan worden'.
Lagere labels zijn de norm
Grachtenpanden en historische panden uit de 17e, 18e of 19e eeuw scoren doorgaans label D, E, F of zelfs G. Dit is het verwachte resultaat voor dit type bouw en heeft geen directe gevolgen voor de gebruiksmogelijkheden.
WWS puntentelling en malus
Huurwoningen die ook als monument gelden, vallen gewoon onder de WWS puntentelling. Een label E, F of G levert ook voor monumenten een malus op in de huurprijsberekening.
Label D, E of F bij een monument: wat betekent dat?
De meeste grachtenpanden en historische panden in Amsterdam scoren energielabel D, E, F of G. Dit is geen verrassing en geen probleem: het is het verwachte resultaat voor panden die zijn gebouwd in een tijd dat isolatie niet bestond en waarbij de mogelijkheden voor verduurzaming beperkt zijn door de monumentale status.
Een laag label heeft voor de eigenaar van een koopmonument geen directe gevolgen. Er is geen renovatieplicht en geen sanctie op het hebben van label D of lager.
Voor verhuurders van monumenten die ook vallen onder de huurprijsregulering (WWS puntentelling) geldt wél dat een label E, F of G een malus oplevert van respectievelijk -4, -9 of -15 punten. Dit kan de maximaal toegestane huurprijs verlagen. Een EPA-adviseur kan de exacte impact berekenen.
Grachtenpanden en Amsterdamse monumenten: wacht niet
Amsterdam telt duizenden rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten. De grachtengordel staat als UNESCO-werelderfgoed op de lijst. Bij de komende verkopen en verhuurcontracten van deze panden is een geldig energielabel per 29 mei 2026 vereist.
Door de grote vraag naar energielabels voor monumenten in de regio Amsterdam kan de wachttijd bij adviseurs de komende weken oplopen. Label & Lens is actief in Amsterdam, Diemen, Amstelveen, Haarlem, Zaandam en omgeving en biedt spoedservice voor monumenten die snel een label nodig hebben.
Hoe verloopt de energieopname bij een monument?
De opname bij een monument verloopt op dezelfde manier als bij een reguliere woning. Een EPA-gecertificeerd adviseur van Label & Lens komt langs om de woning fysiek op te nemen. Tijdens de opname worden de volgende aspecten beoordeeld:
- Isolatiewaarden van vloer, dak en gevels (inclusief eventuele aanwezige monumentale elementen die niet gewijzigd mogen worden)
- Beglazing: enkel glas, gewoon dubbel glas, HR glas of triple glas
- Verwarmingssysteem: type ketel, warmtepomp, stadsverwarming of ander systeem
- Ventilatie: mechanische ventilatie, natuurlijke ventilatie of gelijkwaardig
- Zonnepanelen en eventuele andere hernieuwbare energiebronnen
- Oppervlakten van ruimten en thermische schil
Na de opname verwerkt de adviseur de gegevens en registreert het label bij EP-online. Je ontvangt het officiële document doorgaans binnen 5 werkdagen na de opname.
Veelgestelde vragen over het energielabel voor monumenten
De labelplicht geldt voor alle rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en provinciale monumenten bij verkoop of verhuur. Dit omvat grachtenpanden, historische woonhuizen, boerderijen en andere beschermde panden.
Nee. Het energielabel voor monumenten is uitsluitend informatief. Er geldt geen renovatieverplichting op basis van het label. Het label informeert kopers en huurders over de energieprestatie, maar legt de eigenaar geen aanvullende verduurzamingseisen op.
Via de standaard EPA-methodiek (BRL9500), maar de opname houdt rekening met de bouwkundige beperkingen. Isolatiemaatregelen die niet zijn toegestaan vanwege monumentenstatus worden niet als 'uitvoerbaar' meegenomen. Een EPA-gecertificeerd adviseur voert de opname ter plaatse uit.
Theoretisch wel, maar in de praktijk zelden bij historische panden. Grachtenpanden uit de 17e of 18e eeuw hebben doorgaans slechte isolatiewaarden. Labels D, E of F zijn voor deze categorie gebruikelijk.
Label & Lens hanteert de standaardtarieven: €229 voor woningen tot 50 m², €269 voor 50 tot 100 m² en €309 voor woningen groter dan 100 m², exclusief btw. Spoedservice is mogelijk voor een toeslag van €80.
Label & Lens levert het energielabel voor monumenten binnen 5 werkdagen na de opname. De opname zelf duurt doorgaans 45 tot 90 minuten, afhankelijk van de grootte en complexiteit van het pand.
Tarieven energielabel monument
Alle tarieven zijn exclusief btw en inclusief woningbezoek en registratie bij EP-online.
Tot 50 m²
€229
excl. btw
Meest gevraagd
50 tot 100 m²
€269
excl. btw
100 m² en groter
€309
excl. btw
Spoedservice (binnen 24 uur) is mogelijk met een toeslag van €80.
