Wat houdt de label C-verplichting in?
Sinds 1 januari 2023 geldt in Nederland dat een kantoorgebouw minimaal energielabel C moet hebben. Voldoet een kantoor daar niet aan, dan mag het formeel niet meer als kantoor worden gebruikt. Deze eis stond eerst in het Bouwbesluit 2012 en is sinds 1 januari 2024 opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) onder de Omgevingswet.
Het gaat hier om een gebruiksplicht voor kantoren, en dat is iets anders dan de plicht om een geldig label te tonen bij verkoop of verhuur. Wanneer een energielabel bij een transactie verplicht is, leggen we uit in ons artikel over wanneer een energielabel verplicht is. De label C-plicht voor kantoren staat daar los van: die geldt zolang het pand als kantoor in gebruik is.
De kern in het kort
Drie punten waaraan je snel ziet of de verplichting op jouw pand van toepassing is.
Verplicht sinds 1 januari 2023
Elk kantoorgebouw in Nederland moet minimaal energielabel C hebben. De plicht geldt voor het gebruik als kantoor, los van verkoop of verhuur.
Minimaal label C
Label C betekent een primair fossiel energiegebruik van maximaal 225 kWh per m² per jaar. Onder de oude norm kwam dat overeen met een Energie-Index van maximaal 1,3.
Vanaf 100 m² gebruiksoppervlak
De verplichting geldt voor kantoren met een gebruiksoppervlak van 100 m² of meer, gerekend over de kantoorfunctie plus de bijbehorende nevenfuncties.
Wanneer geldt de plicht en wanneer niet?
De verplichting is niet allesomvattend. Een aantal situaties valt er buiten. Je kantoor is uitgezonderd als een van de volgende punten geldt:
- Het gebruiksoppervlak aan kantoorfuncties is kleiner dan 100 m².
- De kantoorfunctie beslaat minder dan de helft van het totale gebouw, bijvoorbeeld een kantoor bij een fabriek, werkplaats of winkel.
- Het pand is een rijksmonument of een gemeentelijk of provinciaal monument.
- Het kantoor wordt nog maximaal twee jaar gebruikt en daarna gesloopt, getransformeerd of onteigend.
- De maatregelen om label C te halen verdienen zich niet binnen tien jaar terug. Dan volstaan de maatregelen met een terugverdientijd tot en met tien jaar.
Twijfel je of een uitzondering op jouw situatie van toepassing is? Laat het beoordelen voordat je uitgaat van vrijstelling; de bewijslast ligt bij de eigenaar of gebruiker van het pand.
Wat als je kantoor niet voldoet?
Het toezicht ligt bij het bevoegd gezag, in de praktijk de gemeente of de regionale omgevingsdienst. Zij kunnen de energieprestatie van kantoorpanden controleren via het EP-online register en handhaven wanneer een geldig label C ontbreekt.
Handhaving loopt doorgaans op: eerst een waarschuwing of aanschrijving, daarna een last onder dwangsom en in het uiterste geval een verbod om het pand nog als kantoor te gebruiken. Voor eigenaren en verhuurders raakt dat direct de verhuurbaarheid en de waarde van het pand.
Een geregistreerd label is bovendien de enige manier om aan te tonen dat je aan de plicht voldoet. Wil je eerst weten wat er nu voor een pand is vastgelegd, dan kun je dat opzoeken zoals beschreven in energielabel checken op adres.
Zo haal je energielabel C voor je kantoor
Het label voor een kantoor wordt bepaald met de NTA 8800, dezelfde bepalingsmethode als bij woningen, maar met de vakbekwaamheid voor utiliteitsbouw. Een adviseur neemt het gebouw op, brengt de installaties, isolatie en het energiegebruik in kaart en registreert het label bij EP-online.
Zit je pand nog onder label C, dan is de route naar C vaak een combinatie van maatregelen. Ledverlichting met daglicht- en aanwezigheidsschakeling, betere isolatie van dak en gevel, HR-beglazing en het optimaliseren of vervangen van de verwarmings- en koelinstallatie leveren doorgaans de grootste stappen op. Welke maatregelen in jouw geval het meeste opleveren, hangt af van het bouwjaar en de huidige installaties. Voor de aanpak per maatregel is ons overzicht over verduurzamen van vastgoed een goed startpunt.
Let op het verschil met woningen: de letter C betekent bij een kantoor iets anders dan bij een woning. Wat energielabel C voor een woning inhoudt, lees je in het artikel over energielabel C voor woningen. Voor een kantoor telt de utiliteitsnorm en de grens van 225 kWh per m² per jaar.
Veelgestelde vragen
Antwoorden op de meest gestelde vragen over de label C-verplichting voor kantoren.
Nee. De plicht geldt voor kantoorgebouwen met een gebruiksoppervlak van 100 m² of meer. Kleinere kantoren, kantoorruimte die minder dan de helft van een groter gebouw beslaat (bijvoorbeeld een kantoor bij een fabriek of winkel) en monumenten zijn uitgezonderd.
Sinds de invoering van de NTA 8800 wordt het label uitgedrukt in primair fossiel energiegebruik. Label C komt overeen met maximaal 225 kWh per m² per jaar. Daarvoor werd gerekend met de Energie-Index; label C lag toen op een index van maximaal 1,3.
Dan mag het pand in principe niet meer als kantoor in gebruik worden gehouden. Het bevoegd gezag, meestal de gemeente of de omgevingsdienst, houdt toezicht en kan handhaven met een waarschuwing, een last onder dwangsom of uiteindelijk een gebruiksverbod.
Er geldt een terugverdientijd-uitzondering. Zijn de maatregelen die nodig zijn om label C te halen niet binnen tien jaar terug te verdienen, dan hoef je alleen de maatregelen te nemen die zich wél binnen tien jaar terugverdienen. Je moet dit wel kunnen onderbouwen.
In het kader van de klimaatdoelen wordt gewerkt aan een verdere aanscherping voor utiliteitsgebouwen richting 2030. De precieze eis en datum zijn nog niet definitief wettelijk vastgelegd. Label C is op dit moment de geldende minimumeis voor kantoren.
